Хантавирусот пристигна во Европа, нема простор за паника тврди вирусолог

Стјуардеса на KLM од Харлем е хоспитализирана откако е осомничена дека била изложена на хантавирус. Според холандскиот радиодифузер RTL News, таа била во контакт со 69-годишна Холанѓанка која подоцна починала од инфекцијата во Јоханесбург откако патувала на крузерот на кој се појави вирусот.

Жената моментално е во изолација во болницата UMC во Амстердам и има благи симптоми додека чека резултати од тестот за хантавирус, потврди холандското Министерство за јавно здравје.

Починатата патничка ја изгуби битката со вирусот на 26 април во болница во Јоханесбург. Ден претходно, таа кратко престојувала во авион на KLM на аеродромот, но екипажот ја замолил да го напушти летот поради нејзината лоша здравствена состојба.

Откако се симнала, авионот полетал од Јоханесбург за Амстердам во 23:15 часот на 25 април, а стјуардесата која сега е хоспитализирана била на тој лет.

Холандската здравствена служба GGD се обидува да контактира со сите патници во авионот и да ги предупреди да обрнат внимание на можните симптоми. Сè уште не се објавени конкретни упатства за тоа што да се прави ако се појават симптоми.

Експертите велат дека периодот помеѓу инфекцијата и првите знаци на болеста може да трае од неколку дена до два месеци, додека симптомите обично се развиваат во рок од две до четири недели.

Епидемијата на хантавирус е поврзана со холандскиот крузер „Хондиус“, на кој досега починаа три лица, вклучувајќи една Холанѓанка и нејзиниот сопруг.

Еден британски државјанин на интензивна нега во Јоханесбург, исто така, е позитивен на вирусот. Сите заразени ја имаат андската варијанта на хантавирус, ретка форма на болеста што може да се пренесе од човек на човек, за разлика од повеќето други соеви кои главно се шират преку измет и урина од глодари.

По здравствениот аларм на крузерот MV Hondius, хантавирусот повторно влезе во јавниот фокус, а со него и стравот од сценарио слично на почетокот на пандемијата со коронавирусот. Но српскиот вирусолог Миланко Шеклер предупредува дека таквите споредби се претерани: хантавирусот е сериозна, но ретка инфекција, која во најголем дел од случаите не се шири меѓу луѓе како грип или ковид.

Шеклер објаснува дека хантавирусите се група вируси што имаат природни домаќини меѓу глодарите. Најчестиот пат на заразување е преку вдишување прашина контаминирана со урина, измет или плунка од заразени глодари. Тоа значи дека ризични се простории, складишта, подруми, викендички, напуштени објекти или природни средини каде што има траги од глодари, а не секојдневен контакт со луѓе во јавен простор.

Разликата со коронавирусот е клучна. Ковид-19 се ширеше лесно од човек на човек преку респираторен пат и затоа брзо стана глобална пандемија. Хантавирусот, пак, најчесто не функционира така. Пренос од човек на човек се смета за исклучително редок, а кај сојот Andes, кој се поврзува со актуелниот кластер на MV Hondius, е забележан само во ограничени ситуации со близок и подолготраен контакт. Светската здравствена организација и понатаму го оценува ризикот за пошироката јавност како низок.

Сепак, тоа не значи дека болеста е безопасна. Американските соеви на хантавирус можат да предизвикаат тежок кардиопулмонален синдром, со висока температура, малаксаност, болки во мускулите, стомачни тегоби, а кај дел од пациентите и нагло влошување со тешки респираторни проблеми. Шеклер потсетува дека токму тие соеви можат да имаат висока смртност, особено кај повозрасни лица и хронично болни пациенти.

Крузерот MV Hondius стана глобална вест затоа што случајот е невообичаен: хантавирусен кластер на брод, со повеќе заболени и три смртни случаи. Според последните информации, три лица со сомнение за инфекција беа медицински евакуирани, а бродот се упати кон Канарските Острови под здравствен надзор. WHO соопшти дека се следат патниците и екипажот, како и лицата што претходно се симнале од бродот, но нагласи дека јавниот ризик останува низок.

Најверојатните сценарија што ги разгледуваат здравствените власти се дека заразата можела да почне при контакт со глодари пред качувањето на бродот, за време на престој во Јужна Америка, или во ограничен круг на блиски контакти. Аргентинските власти, според меѓународни извештаи, ја истражуваат можноста дел од патниците да биле изложени на вирусот во Ушуаја пред почетокот на патувањето.

За јавноста, најважната порака е да се избегне паника, но не и да се игнорира ризикот. Хантавирусот не е вирус што се „фаќа“ со минување покрај некого, ниту има потенцијал лесно да се рашири како ковид без голема промена во неговата природа. Но луѓето што чистат простории каде што има глодари треба да бидат внимателни: да не метат сув измет или прашина, да проветрат, да користат ракавици и маска и да дезинфицираат пред чистење.

Овој случај покажува и колку брзо по пандемијата секоја нова заразна болест се чита низ стравот од „нов ковид“. Но хантавирусот не се вклопува во таа слика. Тој е сериозен за заразените, особено ако дојде до респираторно влошување, но не е закана што вообичаено се шири масовно меѓу населението. Затоа точната информација е поважна од алармот: нема простор за паника како во време на коронавирусот, но има простор за медицинска внимателност и јасни протоколи.